فلج مغزی به طرق مختلف بر حرکت و کنترل عضلات تأثیر میگذارد. برای برخی، در درجه اول پاها را تحت تأثیر قرار میدهد، در حالی که برای برخی دیگر ممکن است فقط یک طرف بدن را تحت تأثیر قرار دهد یا به اندام فوقانی محدود شود. از آنجا که هر مورد منحصر به فرد است، برنامههای ورزشی باید متناسب با نیازها و تواناییهای هر فرد تنظیم شوند. ورزش فلج مغزی کاردرمانی شمشیری
در این مقاله، انواع تمرینات پا را برای افراد مبتلا به فلج مغزی به همراه نکاتی در مورد چگونگی تطبیق آنها بر اساس چالشهای حرکتی خاص آنها بررسی خواهیم کرد.
تمرینات دامنه حرکتی غیرفعال (پسیو) پا برای فلج مغزی
تمرینات دامنه حرکتی غیرفعال (PROM) توسط یک کاردرمانگر انجام می شود که به آرامی مفاصل شما را در یک دامنه حرکتی بدون درد حرکت میدهد. این تمرینات نیازی به هیچ تلاش فعالی از سوی شما ندارند، و آنها را برای افرادی که حرکات ارادی محدودی در بازوها یا پاهای خود دارند یا اصلاً حرکتی ندارند، ایدهآل میکند.
تمرینات PROM به ویژه برای افرادی که دارای اشکال شدیدتر فلج مغزی هستند و ممکن است هنوز کنترلی بر حرکات خود نداشته باشند، مفید است.
مزایای تمرینات دامنه حرکتی غیرفعال عبارتند از:
- حفظ و بهبود انعطافپذیری مفاصل
- ترویج گردش خون بهتر
- تحریک عضلات
- کمک به جلوگیری از سفتی و انقباض
بیایید نگاهی به برخی از تمرینات ساده دامنه حرکتی غیرفعال که برای افراد مبتلا به فلج مغزی عالی هستند، بیندازیم.ورزش فلج مغزی کاردرمانی شمشیری
1. خم کردن و کشش زانو
به پشت دراز بکشید. از کاردرمانگر و یا مراقب خود بخواهید که به آرامی یک پا را بلند کند و زانو را به سمت سینه شما خم کند. این حالت را برای چند ثانیه نگه دارید، سپس به آرامی پا را به حالت استراحت برگردانید.
3 تا 5 بار تکرار کنید، سپس به پای دیگر بروید.
۲. چرخش لگن
در حالی که به پشت دراز کشیدهاید، از کاردرمانگر و یا مراقب خود بخواهید یک زانو را خم کند تا پا روی سطح صاف قرار گیرد. یک دست را روی ران و دست دیگر را زیر زانو یا ساق پای خود قرار دهید. زانوی خم شده را به آرامی و با حرکات دایرهای حرکت دهید و مطمئن شوید که حرکت از مفصل لگن انجام میشود.
چند دایره را در یک جهت کامل کنید، سپس جهت را تغییر دهید.
۳. چرخش مچ پا
کاردرمانگر و یا مراقب شما باید یک دست را روی پاشنه شما قرار دهد تا مچ پا را ثابت کند و دست دیگر را روی قسمت برآمده پای شما قرار دهد. از اینجا میتواند به آرامی پای شما را در جهت عقربههای ساعت بچرخاند، سپس حرکت را در خلاف جهت عقربههای ساعت معکوس کند. حرکت را روان و در محدوده راحت نگه دارید.
۳-۴ چرخش کامل را هم در جهت عقربههای ساعت و هم در خلاف جهت عقربههای ساعت انجام دهید.ورزش فلج مغزی کاردرمانی شمشیری
۴. دور کردن لگن
در حالی که صاف دراز کشیدهاید، از کاردرمانگر و یا مراقب خود بخواهید که به آرامی یک پا را به پهلو (دور از خط میانی بدن) هدایت کند، سپس به آرامی آن را به حالت شروع برگرداند. آنها باید پای شما را فقط تا زمانی که مقاومت طبیعی احساس شود حرکت دهند و از فشار آوردن به پا فراتر از محدوده راحت آن خودداری کنند. چندین بار تکرار کنید و سپس پاها را عوض کنید.
کشش پا برای فلج مغزی
بیش از ۷۵٪ از بیماران فلج مغزی، فلج مغزی اسپاستیک دارند که با تون عضلانی بالا و مداوم مشخص میشود. مؤثرترین کششهای پا برای بیماران فلج مغزی، کشش ملایم عضلات سفت است.
اگر کنترل محدودی روی پا دارید اما کنترل کامل بالاتنه دارید، اکیداً توصیه میکنیم از یک کش مقاومتی برای کشش پاهای خود استفاده کنید. میتوانید کش را زیر پا یا هر قسمت از پا قرار دهید و سپس با بازوی خود بکشید تا پایین تنه کشیده شود.
با این حال، اگر کنترل کمی بیشتری روی پا دارید، در اینجا چندین شکل فعالتر کشش ارائه شده است.ورزش فلج مغزی کاردرمانی شمشیری
۵. کشش ساق پا
مطمئن شوید که چیزی محکم مانند دیوار یا صندلی در نزدیکی شما قرار دارد تا به شما در حفظ تعادل کمک کند. با استفاده از آن نقطه تعادل، یک پا را به عقب و صاف نگه دارید و به آرامی پاشنه خود را به سمت زمین فشار دهید.
برای بیشتر کردن کشش، پای عقب خود را دورتر ببرید. اگر کشش خیلی شدید به نظر میرسد، پای خود را کمی به بدن خود نزدیکتر کنید.
۶. کشش پروانهای
روی زمین بنشینید، زانوهایتان را خم کنید و کف پاهایتان را به هم بچسبانید. حالا، پاهایتان را با هر دو دست بگیرید و به آرامی بالاتنه خود را به سمت آنها خم کنید.
حتماً کمر خود را صاف نگه دارید و از ناحیه لگن خم شوید، نه از ناحیه کمر. باید کششی را در امتداد قسمت داخلی ران احساس کنید. برای شدیدتر کردن کشش، پاهایتان را به بدن خود نزدیکتر کنید. برای کاهش کشش، پاهایتان را دورتر ببرید.ورزش فلج مغزی کاردرمانی شمشیری
7. کشش همسترینگ
برای انجام کشش همسترینگ، روی زمین بنشینید و یک پا را صاف و پای دیگر را به پهلو خم کنید، به طوری که کف پا، قسمت داخلی ران پای مخالف را لمس کند.
دستهایتان را دراز کنید و به سمت پای صاف بکشید. در انتهای کشش، حدود ۱۵ تا ۳۰ ثانیه نگه دارید و مطمئن شوید که از حد راحتی خود فراتر نمیروید.
تمرینات تقویت پا برای فلج مغزی
تمرینات تقویت پا میتواند به بهبود تحرک، تعادل و استقلال افراد مبتلا به فلج مغزی کمک کند. چه با چالشهای حرکتی خفیف کار کنید و چه با چالشهای حرکتی قابل توجهتر، تمرینات هدفمند میتوانند قدرت عضلات را افزایش داده و از کنترل بهتر حرکت پشتیبانی کنند.
در زیر چند تمرین موثر پا وجود دارد که میتوانند برای طیف وسیعی از تواناییها تطبیق داده شوند. برای چالش برانگیزتر کردن هر یک از این تمرینات پا، پوشیدن مچبندهای وزنهدار را برای افزایش مقاومت در نظر بگیرید.
۸. بلند کردن پا
دراز بکشید و یک پا را خم کنید و کف پا را روی زمین قرار دهید. پای دیگر را صاف نگه دارید، به آرامی آن را بالا بیاورید، نگه دارید و سپس دوباره پایین بیاورید.
برای چالش برانگیزتر کردن این تمرین، پا را حتی زمانی که نزدیک زمین پایین آمده است، در هوا نگه دارید، اما زمین را لمس نکنید.
9. بلند کردن پاها در وضعیت نشسته
برای این تمرین، نزدیک لبه صندلی خود بنشینید و پاهایتان را صاف روی زمین قرار دهید. هر پا را یکی یکی از زمین بلند کنید، طوری که انگار در حالت نشسته درجا راه میروید.
برای افزایش سختی، سعی کنید با هر حرکت زانوهایتان را بالاتر بیاورید.ورزش فلج مغزی کاردرمانی شمشیری
۱۰. راه رفتن در استخر
وقتی کنترل پاهایتان کاهش مییابد، راه رفتن میتواند چالشبرانگیز باشد. شما باید وزن بدن خود را تحمل کنید، وزن خود را از یک طرف به طرف دیگر منتقل کنید و سرعت ثابتی داشته باشید.
علاوه بر این، بسیاری از کودکان مبتلا به فلج مغزی به دلیل اسپاسم، الگوهای راه رفتن غیرطبیعی پیدا میکنند، بنابراین ایجاد راههایی برای کاهش اسپاسم و سپس ترویج فرم صحیح راه رفتن ضروری است.
راه رفتن در آب دارای دو ویژگی است که آن را برای تقویت عضلات پا در افراد مبتلا به فلج مغزی ایدهآل میکند، از جمله:
شناوری چیزی است که باعث میشود احساس سبکی کنید و شما را روی آب نگه میدارد. این به شما کمک میکند بدون فشار آوردن تمام وزن خود به مفاصل، راه رفتن را تمرین کنید. بنابراین، میتوانید روی کامل کردن فرم خود تمرکز کنید و سپس از آب خارج شوید.
ویسکوزیته چیزی است که راه رفتن سریع در زیر آب را دشوار میکند. این ماده با ایجاد فشار در برابر مقاومت آب، به تقویت عضلات کمک میکند.
با این حال، مطمئن شوید که هر زمان که در استخر فعالیت میکنید، کسی در کنار شما بوده و بر شما نظارت داشته باشد.
۱۱. راه رفتن روی شن
یکی دیگر از گزینههای چالشبرانگیز برای تقویت پاهایتان با فلج مغزی؟ راه رفتن روی شن.
آیا تا به حال متوجه شدهاید که راه رفتن روی شن چقدر خستهکنندهتر است؟ خب، شن شل است، بنابراین هر بار که قدمی برمیدارید، فشار باعث میشود سطح زیر شما حرکت کند.ورزش فلج مغزی کاردرمانی شمشیری
به عبارت دیگر، برای راه رفتن روی شن به انرژی بیشتری نیاز است زیرا سطح آن ناپایدارتر است.
12. راه رفتن در سربالایی
راه رفتن در سربالایی یکی دیگر از راههای عالی برای تقویت پاهای شما با فلج مغزی است. وقتی شروع به راه رفتن روی هر نوع شیبی (مانند یک ردیف پله یا تپه) میکنید، همیشه به انرژی بیشتری نیاز خواهید داشت زیرا باید در برابر جاذبه مقاومت کنید و خود را بالا بکشید.
هرچه شیب تندتر باشد، برای هر قدم انرژی بیشتری باید مصرف کنید. با شیب کمتری شروع کنید و سپس با افزایش سختی و زمان، هر چه احساس راحتی بیشتری میکنید، به تدریج بالا بروید.
نکات پایانی در مورد تمرینات پا برای فلج مغزی
فعال ماندن میتواند برای افراد مبتلا به فلج مغزی چالش برانگیزتر باشد و پیشرفت ممکن است زمان ببرد، اما هر حرکت جزئی مهم است. ورزش منظم به بهبود انعطافپذیری، قدرت و هماهنگی کمک میکند.
مهمتر از همه، حرکات مکرر، نوروپلاستیسیته، توانایی مغز برای بازسازی خود و ایجاد ارتباطات جدید را فعال میکند. هرچه تمرین مداومتری داشته باشید، این مسیرها کارآمدتر میشوند که باعث میشود حرکت به مرور زمان آسانتر شود.ورزش فلج مغزی کاردرمانی شمشیری
به خاطر داشته باشید: پیشرفت لازم نیست سریع باشد تا معنادار باشد. هر تلاش کوچک جمع میشود. فقط یک قدم در هر زمان به جلو حرکت کنید. موفق باشید!
بیشتر بدانیم
-تمرینات جذاب برای کودکان فلج مغزی: راه های سرگرم کننده برای افزایش تحرک
مرکز توانبخشی ماهان واقع در مهرآباد جنوبی – شمشیری ارائه دهنده خدمات توانبخشی کودکان و بزرگسالان فلج مغزی با انجام جلسات کاردرمانی جسمی، کاردرمانی ذهنی، گفتاردرمانی و رفتاردرمانی
با ما در تماس باشید:
