فلج مغزی گروهی از اختلالات حرکتی است که در اثر آسیب به مغز در حال رشد ایجاد میشود. اگرچه آسیب به مغز با گذشت زمان بدتر یا بهبود نمییابد، اما علائم و نشانههای فلج مغزی ممکن است با افزایش سن افراد تغییر کند یا بدتر شود. خوشبختانه، مداخله مناسب میتواند بسیاری از علائم فلج مغزی را بهبود بخشد. این مقاله علائم و نشانههای مختلف فلج مغزی را در مراحل مختلف زندگی فرد بررسی میکند.فیزیوتراپی فلج مغزی شمشیری مهرآباد
علائم فلج مغزی در نوزادان
فلج مغزی وضعیتی است که در اوایل زندگی شروع میشود زیرا در اثر آسیب به مغز قبل، حین یا کمی پس از تولد ایجاد میشود. به دلیل شروع زودهنگام، ممکن است به نظر برسد که نوزادان باید علائم واضحی را نشان دهند که آیا فلج مغزی دارند یا خیر. با این حال، از آنجایی که فلج مغزی خود را از طریق اختلالات حرکتی نشان میدهد، تشخیص آن در نوزادان زیر ۱ سال میتواند چالش برانگیز باشد.
مهارتهای حرکتی نوزادان هنوز در حال توسعه و تغییر سریع هستند. بنابراین، تشخیص اختلالات حرکتی مانند مهارتهای حرکتی ظریف ضعیف یا الگوهای راه رفتن غیرطبیعی در نوزادان دشوار است، اگرچه تشخیص آنها در بزرگسالان آسانتر است. علاوه بر این، هنگامی که علائم و نشانههای فلج مغزی خفیف است، تشخیص فلج مغزی در نوزادان حتی سختتر است.
با توجه به این نکته، برخی از علائم رایج فلج مغزی در نوزادان وجود دارد:
تاخیرهای رشدی
احتمالاً شایعترین علامت فلج مغزی در نوزادان، تاخیرهای رشدی است. نقاط عطف رشدی خاصی وجود دارد که نوزادان با رشد خود به آنها دست مییابند. همه نوزادان با سرعت خود پیشرفت میکنند، با این حال نوزادان مبتلا به فلج مغزی اغلب ممکن است به سرعت مورد انتظار به سمت نقاط عطف رشدی اصلی پیشرفت نکنند. نمونههایی از نقاط عطف رشد عبارتند از:
۲ ماهگی: توانایی بلند کردن سر، حرکت دادن یکنواخت دستها و پاها
۴ ماهگی: توانایی گرفتن اشیاء، غلت زدن
۶ ماهگی: غان و غون کردن، استفاده از هر دو دست برای برداشتن اشیاء، نشستن با کمک
۹ ماهگی: توانایی خزیدن، کشیدن برای ایستادن، استفاده از گیره، تعامل هدفمند با اسباببازیها، توانایی نشستن مستقل
۱ سالگی: توانایی ایستادن و نشستن مستقل، اشاره به اشیاء، ممکن است راه رفتن یا استفاده از کلمات ساده.
کودکان ممکن است صرف نظر از اینکه فلج مغزی دارند یا خیر، در رسیدن به این نقاط عطف عقب بمانند. اگر احساس میکنید نوزادتان آنطور که باید پیشرفت نمیکند، مهم است که با پزشک خود مشورت کنید. با این حال، پزشکان ممکن است در تشخیص رسمی موارد خفیفتر فلج مغزی در چنین سنین پایینی مردد باشند، زیرا نوزادان اغلب تا ۲ سالگی از علائم شبیه فلج مغزی “برطرف میشوند”.فیزیوتراپی فلج مغزی شمشیری مهرآباد
تون عضلانی نامنظم
یکی دیگر از نشانههای فلج مغزی در نوزادان، تون عضلانی غیرطبیعی بالا یا پایین است. تون عضلانی بالا (اسپاستیسیتی) منجر به حرکات سفت میشود و مشخصه رایجترین نوع فلج مغزی، به نام فلج مغزی اسپاستیک، است.
نوزادان مبتلا به اسپاستیک ممکن است دستها را به مدت طولانی قفل کنند، پاها را روی هم بیندازند یا زانوهایشان را خم کنند. از سوی دیگر، نوزادانی که تون عضلانی پایین (هیپوتونی) دارند را میتوان با کمبود قدرت، شل بودن اندامها و کنترل ناکافی سر شناسایی کرد.
به طور کلی، نوزادانی که فقط تون عضلانی پایینی دارند، فلج مغزی آتاکسیک دارند. نوزادان مبتلا به فلج مغزی دیسکینتیک، نوسانات غیرقابل کنترلی بین تون عضلانی بالا و پایین را تجربه میکنند که میتواند باعث شود همیشه در حال حرکت به نظر برسند.
لرزش
اگرچه چندان رایج نیست، اما اگر متوجه شدید که بازوی نوزادتان هنگام رسیدن به اشیاء شروع به لرزیدن میکند، ممکن است فلج مغزی آتاکسیک داشته باشد. این نوع فلج مغزی باعث عدم تعادل و هماهنگی میشود. حرکات هدفمند میتوانند مخچه (که مسئول تنظیم دقیق و درست حرکات است) را تحت الشعاع قرار دهند و باعث لرزش شوند.فیزیوتراپی فلج مغزی شمشیری مهرآباد
تغذیه ضعیف
فلج مغزی میتواند بر تمام قسمتهای مختلف بدن، از جمله عضلات دهان، تأثیر بگذارد. اگر به نظر نمیرسد فرزند شما زیاد غذا بخورد، ممکن است نشانه اختلال حرکتی دهان باشد. این میتواند باز یا بسته کردن دهان و بلعیدن را برای فرزند شما دشوار کند.
شما معمولاً میتوانید مشکلات تغذیهای را به راحتی تشخیص دهید و باید آنها را به سرعت به پزشک گزارش دهید تا از سوء تغذیه جلوگیری شود. اگرچه ممکن است تشخیص فلج مغزی نوزاد شما چالش برانگیز باشد، اما تشخیص زودهنگام برای ارتقاء رشد حرکتی بهینه ایدهآل است.
مغز نوزادان سطوح بالایی از انعطافپذیری عصبی یا توانایی آنها در سازگاری و بازسازی خود برای یادگیری و بهبود مهارتها را تجربه میکند. بهرهگیری از درمانهای مداخلهای زودهنگام در طول سال اول زندگی کودک میتواند به نوزاد شما کمک کند تا به پیشرفت خود به سمت نقاط عطف رشدی مناسب ادامه دهد و عوارض بعدی را به حداقل برساند یا حتی از آنها جلوگیری کند.
نشانههای فلج مغزی در کودکان نوپا
از آنجایی که کودکان نوپا معمولاً در رشد مهارتهای حرکتی خود جلوتر هستند، اغلب تشخیص علائم فلج مغزی در کودکان نوپا آسانتر است. در واقع، در حالی که اکثر موارد فلج مغزی تا زمانی که کودک به ۱ یا ۲ سالگی میرسد تشخیص داده میشود، موارد خفیفتر فلج مغزی ممکن است تا ۴ یا ۵ سالگی کودک تشخیص داده نشود.
علائم و نشانههای مشابهی از فلج مغزی در کودکان نوپا و نوزادان وجود دارد، مانند پیشرفت کندتر به سمت نقاط عطف رشدی، تون عضلانی نامنظم و تغذیه ضعیف. با این حال، برخی از علائم فلج مغزی در کودکان نوپا ظاهر میشود اما در نوزادان ظاهر نمیشود.فیزیوتراپی فلج مغزی شمشیری مهرآباد
بیایید نگاهی به چند نمونه از این موارد بیندازیم.
راه رفتن غیرطبیعی
در کودکان نوپای مبتلا به فلج مغزی، کشش نامتقارن عضلات میتواند منجر به الگوهای راه رفتن غیرطبیعی، از جمله راه رفتن روی نوک پا، راه رفتن خمیده و راه رفتن قیچی مانند شود. کودکان نوپای مبتلا به فلج مغزی که در حفظ تعادل مشکل دارند، ممکن است با پاهای باز به راه رفتن ادامه دهند، زیرا این امر پایه پایدارتری ایجاد میکند و از افتادن آنها جلوگیری میکند. این الگوهای راه رفتن غیرمعمول ممکن است نشانههایی از فلج مغزی باشند.
مشکلات گفتاری
تا سن ۲ سالگی، کودک نوپای شما باید بتواند کلمات را کنار هم بچیند. اگر متوجه تأخیر قابل توجه در پاسخها، تلفظ ضعیف، لکنت زبان یا گفتار نامفهوم شدید، ممکن است کودک نوپای شما در کنترل عضلات دهان خود مشکل داشته باشد. همچنین مشکلات تنفسی مرتبط با اختلالات حرکتی دهانی هستند. اگر کودک نوپای شما برای نفس کشیدن بین کلمات مشکل دارد یا گفتار تو دماغی دارد، این نیز میتواند نشانه فلج مغزی باشد.فیزیوتراپی فلج مغزی شمشیری مهرآباد
هماهنگی حرکتی ضعیف
اگر کودک نوپای شما در انجام کارهای حرکتی ظریف، مانند گرفتن و برداشتن اشیاء کوچک، استفاده از ظروف نقره یا نگه داشتن مداد، مشکل دارد، ممکن است فلج مغزی آتاکسیک داشته باشد. این نوع فلج مغزی باعث تعادل و هماهنگی ضعیف میشود. اگرچه علائم فوق “ثابت” نمیکنند که کودک نوپای شما فلج مغزی دارد، اما ممکن است نگران کننده باشند.
هرگونه اختلال حرکتی را که مشاهده میکنید با متخصص مغز و اعصاب کودک و یا یک کاردرمانگر در میان بگذارید. اگرچه کودکان نوپا مدتی است که الگوها و عادات حرکتی ضعیفی را در خود پرورش میدهند، اما هنوز هم میتوانند از روشهای مداخله زودهنگام برای به حداقل رساندن اثرات فلج مغزی بر رشد خود و ارتقاء تواناییهای عملکردی بهینه بهرهمند شوند.
علائم فلج مغزی در بزرگسالان
علائم فلج مغزی در بزرگسالان، برخلاف علائم فلج مغزی در نوزادان و کودکان نوپا، شامل تون عضلانی نامنظم، الگوهای راه رفتن غیرطبیعی و تعادل و هماهنگی ضعیف است. با این حال، بزرگسالان از این نظر منحصر به فرد هستند که سالهای زیادی فرصت داشتهاند تا یا بر مدیریت علائم فلج مغزی خود تمرکز کنند یا اجازه دهند این علائم پیشرفت کنند.
بزرگسالانی که به طور فعال علائم فلج مغزی خود را مدیریت کردهاند، ممکن است هنوز هم تون عضلانی نامنظم و مشکلات هماهنگی حرکتی را تجربه کنند. با این حال، ممکن است الگوهای راه رفتن خود را بهبود بخشیده و از طریق تکنیکهای جبرانی، مشکلات ارتباطی و تغذیهای را برطرف کرده باشند.
بزرگسالانی که موارد خفیفتر فلج مغزی دارند، اغلب میتوانند با مدیریت مناسب علائم خود، زندگی کاملاً مستقلی داشته باشند. حتی کسانی که موارد شدیدتری دارند، میتوانند پیشرفت علائم خود را محدود کرده و از طریق تکنیکهای مدیریت فعال از عوارض جلوگیری کنند.فیزیوتراپی فلج مغزی شمشیری مهرآباد
زندگی منفعلانه با علائم فلج مغزی ممکن است منجر به افزایش شدت علائم در طول زمان شود. اگرچه آسیب مغزی که در اوایل زندگی باعث فلج مغزی شده است تغییر نمیکند، اما اختلالات حرکتی مرتبط با آن در صورت عدم رسیدگی ممکن است بدتر شوند. بنابراین، برخی از بزرگسالان مبتلا به فلج مغزی ممکن است اسپاسم بیشتری داشته باشند یا عوارض بیشتری مانند درد مزمن، خستگی، انقباض مفاصل و بیاختیاری ادرار ایجاد کنند. در حالی که علائم و نشانههای فلج مغزی با افزایش سن تغییر میکنند،
بسته به نوع فلج مغزی نیز بسیار متفاوت هستند. چهار نوع اصلی فلج مغزی وجود دارد: اسپاستیک، دیسکینتیک، آتاکسیک و مختلط.
علائم فلج مغزی اسپاستیک
اکثریت قریب به اتفاق افراد مبتلا به فلج مغزی، فلج مغزی اسپاستیک را تجربه میکنند. همانطور که از نام آن پیداست، این نوع فلج مغزی با اسپاسم مشخص میشود که شامل سفتی در عضلات آسیب دیده است. هر جایی از یک اندام گرفته تا کل بدن ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد. سایر علائم رایج فلج مغزی اسپاستیک عبارتند از:
حرکات سفت، کند یا غیرمنعطف الگوهای راه رفتن غیرطبیعی مشکلات تعادل درد مزمن فشردن انگشتان دست یا پا مشکلات جویدن، بلع یا صحبت کردن
از آنجایی که فلج مغزی اسپاستیک از نظر شدت و اینکه در کدام نواحی بدن تأثیر میگذارد، متفاوت است، میتواند در هر فرد به طور بسیار متفاوتی بروز کند.
علائم و نشانههای سایر انواع فلج مغزی
فلج مغزی دیسکینتیک، آتاکسیک و مختلط تنها حدود 20٪ از موارد فلج مغزی را تشکیل میدهند. فلج مغزی دیسکینتیک با حرکات غیرقابل کنترل خود از سایر انواع فلج مغزی متمایز میشود. برخی از حرکات با حرکات تکراری، پیچشی و حالتهای غیرطبیعی (وضعیتی به نام دیستونی) مشخص میشوند، در حالی که سایر حرکات به دلیل نوسان تون عضلانی (وضعیتی به نام کرهآتتوز) سریع و تند و تیز هستند.فیزیوتراپی فلج مغزی شمشیری مهرآباد
مشکلات در تعادل و هماهنگی علائم اصلی مرتبط با فلج مغزی آتاکسیک هستند. افراد مبتلا به این نوع فلج مغزی اغلب دارای تون عضلانی پایین، مهارتهای حرکتی ظریف محدود، مشکلات گفتاری و وضعیت بدنی نامناسب هستند.
به دلیل مشکلات تعادل، ممکن است با گامهای باز راه بروند و زمین خوردنهای مکرر را تجربه کنند. فلج مغزی مختلط شامل ترکیبی از هر یک از انواع فلج مغزی فوق است. اگرچه علائم فلج مغزی مختلط ممکن است بسته به نواحی آسیب دیده مغز متفاوت باشد، اما اغلب به صورت ترکیبی از فلج مغزی اسپاستیک و دیسکینتیک بروز میکند.
بیشتر بدانیم
-نشستن به حالت W و فلج مغزی: چرا این حالت مضر است و چگونه آن را اصلاح کنیم؟
درک علائم و نشانههای فلج مغزی: نکات کلیدی
فلج مغزی میتواند در طول زندگی فرد منجر به علائم و نشانههای مختلفی شود. اگرچه مشاهده علائم و نشانههای فلج مغزی در نوزادان میتواند دشوار باشد، اما در کودکان نوپا برجستهتر میشوند. بسته به میزان تلاش افراد برای مدیریت علائم، بزرگسالان ممکن است علائمی مشابه علائم دوران کودکی داشته باشند یا ممکن است بهبود یافته باشند. به یاد داشته باشید که صرف نظر از نوع یا شدت فلج مغزی، همیشه میتوانید در هر سنی برای بهبود و مدیریت علائم خود تلاش کنید تا کیفیت زندگی بهتری داشته باشید.فیزیوتراپی فلج مغزی شمشیری مهرآباد
خدمات کاردرمانی جسمی، کاردرمانی ذهنی، گفتاردرمانی و رفتاردرمانی برای افراد فلج مغزی در مرکز توانبخشی ماهان توسط درمانگران متخصص و مجرب در این زمینه انجام می گردد.
شماره های تماس با مرکز :
