افت تحصیلی بیش فعالی – فقدان انگیزه یا بیثباتی در تحصیل یکی از رایجترین و چالشبرانگیزترین مشکلات دانشآموزان مبتلا به ADHD است که اغلب برای شروع و تمرکز روی تکالیف مدرسهای که برایشان جذاب نیست، مشکل دارند. مشکلات مربوط به انگیزه اغلب منجر به عملکرد تحصیلی ضعیف، کاهش بیشتر انگیزه و ایجاد چرخهی خود-شکستگی میشود.
اما انگیزه در کودکان مبتلا به ADHD پیچیده و اغلب اشتباه درک میشود. انگیزه ممکن است نگرشی به نظر برسد، اما ارتباط نزدیکی با نوروبیولوژی ADHD و نحوهی درک چالشها توسط مغز دارد. برای درک علت مشکلات انگیزشی در کودکان مبتلا به ADHD و راهکارهایی که میتوانند به شکستن چرخه انگیزه پایین در کلاس درس کمک کنند، ادامه مطلب را بخوانید.
درک انگیزه و ADHD: یک رویکرد علمی
علوم اعصاب و علوم رفتاری میتوانند به توضیح انگیزه و اینکه چرا کودکان مبتلا به ADHD به طور خاص در شروع، حفظ یا تکمیل وظایف مشکل دارند، کمک کنند. درک علم انگیزه میتواند رویکردهای ما را برای بهبود آن روشن کند.افت تحصیلی بیش فعالی رفتاردرمانی و کاردرمانی ذهنی خیابان شمشیری مهرآباد
اول، انگیزه چیست؟
انگیزه، میل یا تمایل عمومی فرد برای انجام کاری است. انگیزه اغلب توضیح میدهد که چرا یک فرد به شیوهای خاص عمل یا رفتار میکند. همه ما کارها را انجام میدهیم – و انجام نمیدهیم – بر اساس اینکه چگونه با نیازهایمان مطابقت دارند. طبق نظریه سلسله مراتب نیازهای مازلو، نیازهای اساسی و اولیه باید قبل از اینکه بتوانیم به نیازهای مرتبه بالاتر رسیدگی کنیم، برآورده شوند.
از جمله مهمترین نیازها برای دانشآموزان مبتلا به ADHD، ایمنی و عزت نفس است که شامل امنیت، اعتماد به نفس، احساس موفقیت و احترام دیگران میشود. چرا ما کارها را “انجام” میدهیم؟ نیاز به زنده ماندن، مانند پاداشها، که میتوانند ملموس و بیرونی (مانند اسباببازی و پول) یا ناملموس و ذاتی (شادی، هیجان موفقیت، بهبود وضعیت ما، اجتناب از ناخوشایندی شکست) باشند، ما را انگیزه میدهد.افت تحصیلی بیش فعالی رفتاردرمانی و کاردرمانی ذهنی خیابان شمشیری مهرآباد
ما معمولاً انگیزهای برای انجام کارهایی که آنها را بیاهمیت («چرا باید این را یاد بگیرم؟ این برای من خستهکننده است»)، بیفایده («من به آن نیازی ندارم») و/یا «تهدیدی» برای امنیت، جایگاه و رفاه خود میدانیم، نداریم. 
انگیزه در کودکان مبتلا به ADHD: نیازهای حیاتی برآورده نشده
کودکان مبتلا به ADHD اغلب در مدرسه برای ایجاد حس مثبت از خود مشکل دارند. اگر کودکی نسبت به آنچه میتواند انجام دهد یا به دست آورد، احساس مثبتی نداشته باشد، میتواند مانعی برای یادگیری باشد.
دانشآموزان مبتلا به ADHD بیشتر از همکلاسیهای عصبی معمولی خود در یادگیری با موانع مواجه میشوند. آنها ممکن است کمتر از همسالان خود به موفقیت دست یابند – که باعث تقویت عزت نفس و افزایش انگیزه میشود. علاوه بر این، کودکان مبتلا به ADHD در ذخیره و یادآوری تجربیات گذشته از موفقیت، هنگام دستیابی به آن، مشکل دارند. از نظر عصبی، ترس و شکست ردپای بیشتری نسبت به موفقیت از خود به جا میگذارند. با گذشت زمان، این تجربیات منفی از شکستهای مکرر یا موفقیتهای محدود، انباشته میشوند و منجر به عدم اعتماد به نفس و احساس بیکفایتی میشوند، حتی زمانی که پاداشهایی ارائه و کسب میشوند.
مغز، همانطور که به این تجربیات بد میچسبد، دوباره خود را تنظیم میکند و سعی میکند از خود محافظت کند. در نتیجه، بسیاری از دانشآموزان مبتلا به ADHD در نهایت طرز فکر “من نمیتوانم” را در خود پرورش میدهند که تأثیر منفی بر تفکر و انگیزه دارد.افت تحصیلی بیش فعالی رفتاردرمانی و کاردرمانی ذهنی خیابان شمشیری مهرآباد 
انگیزه در کودکان مبتلا به ADHD: افزایش عامل ترس
مغز افراد مبتلا به ADHD با مغزهای نوروتیپیک متفاوت است، به ویژه در نحوه پردازش و اتصال اطلاعات توسط قشر جلوی مغز (PFC) – قسمت جلویی مغز که در برنامهریزی، تصمیمگیری و در واقع انگیزه نقش دارد – به سایر قسمتهای مغز، از جمله مرکز بقا اولیه (منطقه ترس)، اطلاعات را پردازش و به آنها متصل میکند.کاردرمانی بیش فعالی و نقص توجه و تمرکز شمشیری مهرآباد
این تفاوتها در سیمکشی در نهایت بر نحوه درک و تفسیر وظایف و چالشهای جدید توسط دانشآموزان مبتلا به ADHD تأثیر میگذارد. وقتی بخشهایی از مغز به طور مؤثر با یکدیگر «صحبت» نمیکنند، عمل یادگیری چالشبرانگیزتر میشود. بدون ادغام کارآمد پیامها در مغز، توانایی انجام این وظایف مرتبط میتواند به طور جدی به خطر بیفتد:
- ارزیابی پیچیدگی یا دشواری یک کار
- ایجاد ارتباط با یادگیریهای قبلی (مثلاً هر کار «جدید» و استرسزا میشود)
- سازماندهی یک برنامه عملی
- اجرا و ارزیابی یک پاسخ
- ذخیره تجربه برای بازیابی بعدی
به راحتی میتوان فهمید که چرا دانشآموزان مبتلا به ADHD ممکن است به اندازه سایر کودکان موفقیت را تجربه نکنند. سابقه شکست آنها، آنها را وادار میکند که فرض کنند هر کار جدیدی بسیار دشوار و بنابراین استرسزا است. و استرس مانع یادگیری مؤثر میشود. این پاسخ واکنشی، که با نگرش «من نمیتوانم» و عزت نفس پایین تقویت میشود، باعث میشود دانشآموزان مبتلا به ADHD محیطهای دانشگاهی را ناامن و تهدیدآمیز بدانند.افت تحصیلی بیش فعالی رفتاردرمانی و کاردرمانی ذهنی خیابان شمشیری مهرآباد
افرادی (و همچنین حیوانات) که احساس امنیت و آرامش نمیکنند، خوب یاد نمیگیرند. وقتی کودکان احساس تهدید میکنند (مثلاً از احمق، ضعیف و بیکفایت به نظر رسیدن میترسند)، «عامل ترس» آنها افزایش مییابد. مرکز بقای مغز، با این باور که وقتی با چیزی که نمیداند (در این مورد، تکالیف مدرسه) مواجه میشود، در معرض تهدید قرار دارد، اساساً میگوید: «خب، اگر نمیتوانی این کار را انجام دهی، بهتر است از آن دور شوی چون خطرناک است.» این فرآیند به طور مؤثر PFC را به نفع بقا خاموش میکند – و همان تواناییهای شناختی را که دانشآموزان برای حفظ انگیزه نیاز دارند، «کاهش میدهد».کاردرمانی بیش فعالی و نقص توجه و تمرکز
وقتی عامل ترس بالا میرود و تواناییهای شناختی آسیب میبینند، کودکان به عنوان یادگیرنده حتی ناکارآمدتر میشوند و تمایل آنها به «فرار» از موقعیت افزایش مییابد. این یک فرآیند مخرب و چرخهای است. اما در اصل، محافظتی است. اینگونه است که مغز ما از ما در برابر آسیب در محیط محافظت میکند. اما در این مورد، تکالیف مدرسه به تهدید تبدیل شده است – شکارچی. به همین دلیل است که گاهی اوقات دانشآموزانی را میبینیم که تقریباً به طور تهاجمی منفعل هستند و تصمیم میگیرند که اصلاً در هیچ تکلیف مدرسهای شرکت نکنند. اینها دانشآموزانی هستند که ممکن است در انتهای کلاس با هودی و هدفون بنشینند – یک حرکت دفاعی که به آنها کمک میکند از تمسخر و شرمساری جلوگیری کنند. آنها فکر میکنند: “اگر این کار را انجام ندهم، هیچ کس واقعاً نمیداند که من باهوش هستم یا احمق.” افت تحصیلی بیش فعالی رفتاردرمانی و کاردرمانی ذهنی خیابان شمشیری مهرآباد
به طور خلاصه، فقدان انگیزه عموماً به چالشهای عصبی-زیستی مربوط به درک دانشآموز از سختی کار و توانایی او در انجام آن نسبت داده میشود. این برداشتها توسط سابقه موفقیت یا شکست در یک کار مرتبط شکل میگیرند. تمایل به اجتناب از موقعیتهای “خطرناک” منجر به یک چرخه خود-شکستی میشود: “من نمیتوانم این کار را انجام دهم، بنابراین این کار را انجام نخواهم داد.” 
دیگر بیانگیزه نباشید: چگونه علاقه به یادگیری را افزایش دهیم
۱. صحبت در مورد مغز ADHD
آموزش علوم اعصاب استرس و ترس به دانشآموزان و چگونگی تأثیر آن بر انگیزه در مغز ADHD، به آنها کمک میکند تا درک کنند که چیز دیگری در درون آنها – یعنی نه نگرش یا برخی پیشفرضهای شخصی – پشت مشکلات انگیزشی آنها وجود دارد. با این توضیح، دانشآموزان کمتر احتمال دارد از ADHD به عنوان بهانه استفاده کنند و بیشتر احتمال دارد که حس کنترل بهتری بر موقعیت ایجاد کنند.عدم انگیزه تحصیلی بیش فعالی یافت آباد شهرک ولیعصر
۲. استفاده از مقیاسهای رتبهبندی موفقیت
نحوه درک دانشآموز از سطح دشواری یک کار و توانایی او برای انجام آن، از هر چیزی که والدین یا معلم میگویند، مهمتر است. (به همین دلیل است که نظراتی مانند “میدانم که میتوانی این کار را انجام دهی. آسان است. قبلاً آن را انجام دادهای”، اگرچه با نیت خیر بیان میشوند، اما همیشه روی دانشآموزی که تلاش میکند اما تجربه موفقیت برایش دشوار است، تأثیر نمیگذارد.)افت تحصیلی بیش فعالی رفتاردرمانی و کاردرمانی ذهنی خیابان شمشیری مهرآباد
مهم است که بدانیم دانشآموزان چگونه یک کار را درک میکنند تا نحوه حمایت از آنها را تعیین کنیم. اینجاست که مقیاسهای رتبهبندی موفقیت وارد میشوند. برای یک کار مشخص، دانشآموزان میتوانند درک سختی و توانایی را در مقیاسی از یک تا پنج نشان دهند، که در آن یک به معنای سختی کم یا توانایی بالا و پنج به معنای سختی شدید یا مهارت/توانایی کم است.
نسبت ۵:۱ (کار سخت: توانایی زیاد) ترکیبی عالی است که نشان دهنده انگیزه بالا است.
نسبت ۵:۵ (کار سخت: توانایی کم) نسبتی بدون هدف است، به این معنی که مغز چیزی را بیش از حد دشوار میداند.
نسبت ۳:۳ (کار متوسط: توانایی متوسط) برای یادگیری بهینه است.
برای کار کلاسی و تکالیف، دانشآموزان میتوانند رتبه اولیه سختی:توانایی خود را در بالای صفحه و رتبه نهایی خود را پس از تکمیل تکلیف در پایین صفحه رتبهبندی کنند. دانشآموزان ممکن است دریابند که آنچه به عنوان یک کار ۴:۴ تصور میکردند، در واقع ۳:۳ بوده است. این تفاوت میتواند مبنایی برای بحث بین دانشآموزان و معلمان در مورد چگونگی ورود به منطقه حرکت در ابتدای یک فعالیت یادگیری باشد.
معلمان و والدین باید یک پرونده کاری داشته باشند تا به عنوان سابقهای عینی از رشد و موفقیت دانشآموز مورد استفاده قرار گیرد. اینکه دانشآموز چقدر یک وظیفه را ارزشمند میداند، یکی دیگر از مؤلفههای مهم انگیزه است که میتواند با مقیاسی مشابه سنجیده شود.عدم انگیزه تحصیلی بیش فعالی خیابان شمشیری
برای افزایش انگیزه برای وظیفهای که دانشآموز آن را “خستهکننده” یا نامربوط میداند، معلمان میتوانند یک فعالیت یادگیری مرتبط با زندگی یا علایق دانشآموز ایجاد کنند. به این ترتیب، به دانشآموز اجازه میدهد تا مهارت هدف مورد نظر را در سطح شخصیتری به دست آورد یا نشان دهد. به عنوان مثال، اگر دانشآموزی علاقهای به نوشتن مقاله در مورد یک کتاب ندارد، ممکن است علاقهمند به نوشتن در مورد یک بازی ویدیویی باشد که از آن لذت میبرد. 
۳. به حداکثر رساندن داشته ها و به حداقل رساندن موانع
معلمان و والدین باید به دانشآموزان کمک کنند تا مشخصات داشته ها و توانایی های خود را تجزیه و تحلیل کنند. به عبارت دیگر، چه مهارتهایی دارند که میتواند انجام یک کار را به خوبی ممکن سازد.
بسیاری از دانشآموزان ممکن است سریع بگویند که “هیچ” چیزی برای انجام دادن ندارند، که این درست نیست. با این میزان انگیزه پایین، معلمان و والدین میتوانند از یک “لنگر شایستگی” – یادآوری یک فعالیت یا زمانی که دانشآموز در آن موفقیت را تجربه کرده است – استفاده کنند تا به آنها در ایجاد مجدد یک طرز فکر مثبت و کاهش عامل ترس کمک کند. به عنوان مثال، یک کار مشابه را از پرونده کار دانشآموز (که در بالا ذکر شد) بیرون بکشید تا ثابت کنید که آنها پشتکار داشتهاند، برداشتهای خود را بررسی کردهاند و قبلاً موفق بودهاند – و اینکه میتوانند دوباره آن را انجام دهند.
فعالیتهای غیر درسی را که به آنها پایبند بودهاند نیز به آنها یادآوری کنید، مانند زمانی که ساعتها صرف یادگیری نواختن یک ساز کردهاند یا تلاش برای غلبه بر یک سطح دشوار در بازی ویدیویی خود. نشان دادن اینکه یک دانشآموز استقامت و انگیزه لازم برای انجام یک کار را دارد، میتواند به از بین بردن افسانه کودک “تنبل” کمک کند.افت تحصیلی بیش فعالی رفتاردرمانی و کاردرمانی ذهنی خیابان شمشیری مهرآباد
یک لنگر شایستگی به این دلیل مؤثر است که موفقیت، انگیزهای قدرتمند برای مغز است، که همانطور که گفتیم، متأسفانه در حفظ تجربیات گذشته از ترس و شکست بسیار خوب عمل میکند. (هیجان موفقیت، محبوبیت بازیهای ویدیویی را توضیح میدهد، بازیهایی که برای قرار دادن زودهنگام کودکان در معرض موفقیت در سطوح پایینتر عملکرد طراحی شدهاند و فقط سطح دشواری را بر اساس عملکرد افزایش میدهند.) در نهایت، کمک به کودک برای تجزیه و تحلیل موانع موفقیت نیز مهم است.
جدا از فقدان مهارت، موانع میتوانند شامل مواردی در محیط اطراف کودک، مانند سر و صدا یا حرکات بیرون از پنجره باشند که با تمرکز و انگیزه تداخل دارند. به عنوان مثال، یک راه حل برای این مشکل خاص میتواند انتقال دانشآموز به یک منطقه آرامتر یا از بین بردن حواسپرتی باشد. والدین و معلمان ممکن است نیاز داشته باشند تا زمانی که دانشآموزان بتوانند به طور مستقل عیبیابی کنند، به آنها پیشنهادهایی ارائه دهند.
آموزش مبانی عصبی-زیستی استرس و انگیزه به کودکان میتواند به آنها در مسیر افزایش موفقیت کمک کند. وقتی محیطها و فعالیتهای یادگیری ایجاد میکنیم که به دانشآموزان کمک میکند احساس امنیت و اعتماد به نفس داشته باشند، احتمال شکست خوردن آنها را کاهش و شانس موفقیتشان را افزایش میدهیم – عواملی که انگیزه را افزایش میدهند – و یادگیری را سرگرمکنندهتر میکنند.عدم انگیزه تحصیلی بیش فعالی شمشیری مهرآباد
بیشتر بدانیم👇👇👇
-۶ تکنیک کاردرمانی در خانه برای کودکان با اختلال بیش فعالی و نقص توجه و تمرکز
نگران نباشید!وظیفه ما در مرکز توانبخشی ماهان رفع نگرانی ها و حل مشکلات کودک شماست.مرکز توانبخشی ماهان ارائه دهنده خدمات رفتاردرمانی، بازی درمانی و کاردرمانی ذهنی جهت افزایش انگیزه تحصیلی و بهبود توجه و تمرکز کودکان و نوجوانان با بیش فعالی و نقص توجه و تمرکز می باشد.
شماره های مرکز جهت مشاوره و رزرو تایم :
